Podatki w praktyce
Pomoc eksperta

Spadek

Rodzaje testamentów

Testamenty dzielą się na zwykłe i szczególne. Testamenty szczególne pozostają wiążące wyłącznie w przypadku ich potwierdzenia w terminie 6 miesięcy od ich sporządzenia, chyba że w tym czasie nastąpiła śmierć sporządzającego testament.

Testament zwykły może mieć postać:

  • Formy pisemnej – sporządzony odręcznie z oznaczeniem daty i podpisem – testament holograficzny,
  • Formy notarialnej – notariusz sporządza go za spadkodawcę,
  • Formy  allograficznej – ustnej, w której ostatnią wolę spadkodawca oświadcza ustnie wobec przewodniczącego zarządu gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego i w obecności dwóch pełnoletnich świadków posiadających pełną zdolność do czynności prawnych w formie protokołu. Po odczytaniu go spadkodawcy zostaje on podpisany przez spadkodawcę, świadków i osobę, wobec której został sporządzony. W przypadku niemożności podpisania protokołu przez spadkodawcę należy fakt ten oznaczyć w protokole. Testament allograficzny nie może być sporządzony w obecności osób głuchych lub niemych, niepiszących lub analfabatów, skazanych za fałszywe zeznania lub niewładających językiem spadkodawcy.

 W formach szczególnych wyróżnić należy:

  • sporządzenie testamentu ustnie w obecności kapitana statku,
  • sporządzenie testamentu ustnie w obecności kapitana samolotu,
  • testament ustny,
  • testament wojskowy.

Testamenty szczególne tracą moc z upływem 6 miesięcy od dnia ich sporządzenia, chyba że nastąpiła śmierć spadkodawcy. Zawieszenie terminu dotyczy okresu, w którym spadkodawca nie mógł sporządzić testamentu zwykłego.

 

SMS Opis
Testament (przykładowy wzór)
Wzór testamentu z wydziedziczeniem

 

 

Forma pisemna (testament holograficzny)

Spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości:

  • pismem ręcznym,
  • podpisze,
  • i opatrzy datą.

Brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Testamentu nie wolno sporządzać w formie maszynopisu lub wydruku. Zachowanie powyższych warunków stanowi o ważności testamentu.

 

Forma ustna ze świadkami (testament allograficzny)

Spadkodawca może sporządzić testament w obecności dwóch świadków, oświadczając swoją ostatnią wolę ustnie wobec:

  • wójta (burmistrza, prezydenta miasta),
  • starosty,
  • marszałka województwa,
  • sekretarza powiatu albo gminy lub
  • kierownika urzędu stanu cywilnego.

Nie jest możliwe zastępowania tych osób innymi (inni pracowni. Takie oświadczenie nie przyjmie formy testamentu alograficznego.

Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia.

Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, to należy zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu. Możliwe jest oczywiście zadawanie pytań, przerwy lub objęcie testamentem części majątku spadkodawcy.

Osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w sposób przewidziany w tej formie. Pozostaje dla nich testament pisemny lub notarialny.

 

Forma notarialna

Testament notarialny sporządzi bezpośrednio notariusz i odbierze oświadczenie o rozporządzeniu majątkiem na wypadek śmierci.

 

Testament ustny – szczególny

Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą:

  • spadkodawca i dwaj świadkowie albo
  • wszyscy świadkowie (np. gdy spadkodawca zmarł).

W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.

 

Testament na statku – szczególny

Podczas podróży na polskim statku morskim lub samolotem można sporządzić testament przed dowódcą statku lub jego zastępcą w ten sposób, że spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy w obecności dwóch świadków; dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej spisania, i pismo to w obecności świadków odczytuje spadkodawcy, po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz dowódca statku lub jego zastępca. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma, należy w piśmie podać przyczynę braku podpisu spadkodawcy. Jeżeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny.

 

Testament wojskowy – testamenty szczególne

Testamenty wojskowe mogą sporządzać:

  • żołnierze Sił Zbrojnych pełniący czynną służbę wojskową,
  • pracownicy cywilni zatrudnieni w Siłach Zbrojnych,
  • osoby cywilne towarzyszące Siłom Zbrojnym:
    • członkowie personelu stowarzyszenia „Polski Czerwony Krzyż” i innych stowarzyszeń udzielających pomocy wojskowej służbie zdrowia,
    • osoby wykonujące czynności duszpasterskie w Siłach Zbrojnych,
    • członkowie służb pomocniczych i inne osoby wykonujące świadczenia osobiste na rzecz Sił Zbrojnych,
  • inne osoby jeżeli znajdują się na obszarze będącym pod wyłącznym zarządem organów wojskowych albo na jednostce pływającej Marynarki Wojennej lub na statku powietrznym należącym do Sił Zbrojnych.
  • W okolicznościach sporządzania testamentu wojskowego można sporządzać również każdy z testamentów zwykłych (np. w czasie konfliktu zborjnego).

Testament sporządza się według jednej z dostępnych, równoważnych sobie form:

  • spadkodawca oświadcza swą ostatnią wolę ustnie sędziemu wojskowemu, który spisuje ją w protokole z podaniem miejsca i daty jego sporządzenia, odczytuje protokół spadkodawcy i sporządza o tym wzmiankę; następnie protokół podpisują spadkodawca i sędzia, a jeżeli spadkodawca nie może się podpisać, sędzia wojskowy powinien zamieścić w protokole uwagę wyjaśniającą powód braku podpisu spadkodawcy;
  • spadkodawca oświadcza swą ostatnią wolę ustnie w obecności dwóch świadków jednocześnie obecnych, z których jeden spisuje wolę spadkodawcy, podając miejsce i datę jej spisania, a następnie tak sporządzony testament podpisują spadkodawca i dwaj świadkowie;
  • jeżeli spadkodawca nie może się podpisać, oświadcza ustnie swą ostatnią wolę w obecności trzech świadków jednocześnie obecnych, z których jeden spisuje wolę spadkodawcy podając miejsce i datę jej spisania wraz z wyjaśnieniem powodu braku podpisu spadkodawcy; tak sporządzony testament po odczytaniu go spadkodawcy i dokonaniu o tym wzmianki podpisują wszyscy trzej świadkowie.

Jako forma alternatywna szczególna występująca w razie obawy rychłej śmierci spadkodawcy wskutek odniesionych ran lub choroby albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, testament wojskowy może być sporządzony również w tej formie, że spadkodawca oświadcza swą ostatnią wolę ustnie wobec dwóch świadków, choćby niejednocześnie obecnych. Niezbędne jest wówczas potwierdzenie takiego testamentu w formie właściwej dla testamentu szczególne ustnego.

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 22-11-2012
  • data modyfikacji: 08-09-2014

Prowadzenie firmy może być proste?

Postaw na program, który dostosujesz do siebie
Stwórz swój własny zestaw modułów

Poznaj szczegóły >>>


Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj